Gelecek ve modernlik ile ili\u015fkilendirilen internet toplumu, bazen adil yarg\u0131lanman\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 ilkel ge\u00e7mi\u015fimize a\u00e7\u0131lan bir pencere olabiliyor. \u0130nternet, merkezi bir otoritesi veya yarg\u0131 mekanizmas\u0131 olmayan k\u00fcresel bir topluluk. Bu topluluk hen\u00fcz kendi sosyal normlar\u0131n\u0131 olu\u015fturma a\u015famas\u0131nda ve kabul g\u00f6rmeyen davran\u0131\u015f bi\u00e7imleri ortaya \u00e7\u0131kt\u0131k\u00e7a, belki insanl\u0131\u011f\u0131n daha ilkel \u00e7a\u011flar\u0131nda devletsiz kavimlerde verilen tepkilerin benzerlerini verebiliyor. Bu tepkilerden en tehlikelisi de toplu intikam temeline dayal\u0131 eylemler veya \u201cinternet lin\u00e7leri\u201d, “itibars\u0131zla\u015ft\u0131rma k\u00fclt\u00fcr\u00fc”, “cancel culture”. <\/p>\n\n\n\n
Fiziksel\nveya sanal d\u00fcnyada su\u00e7 i\u015fledi\u011fi iddia edilen bir ki\u015fiye kar\u015f\u0131 internet \u00fczerinde\nmahalle mahkemelerine benzer mekanizmalar i\u015fletildi\u011fine tan\u0131k olabiliyoruz. Y\u00fczbinlerce\nki\u015fi, adil yarg\u0131lanma ve kendini savunma f\u0131rsat\u0131 verilmeyen bir ki\u015fiye kar\u015f\u0131\ntoplu ve anonim olarak internet \u00fczerinden \u00e7e\u015fitli yapt\u0131r\u0131mlar uygulayabiliyor. <\/p>\n\n\n\n
\u0130nternet\nhi\u00e7 olmasayd\u0131, o ki\u015fi, \u015fikayet \u00fczerine bulundu\u011fu \u00fclkenin binlerce y\u0131ll\u0131k hukuk\nge\u00e7mi\u015finin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olan yarg\u0131 sistemi dahilinde, hukuk ve felsefe e\u011fitimi\nalm\u0131\u015f hakkaniyetli yarg\u0131\u00e7lar taraf\u0131ndan yarg\u0131land\u0131ktan sonra gerekli ve\norant\u0131l\u0131 cezas\u0131 neyse ona katlanacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n
\u0130nternet\ntoplumunda ise ayn\u0131 ki\u015finin fiziki veya sanal d\u00fcnyada ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi bir\neylemin yapt\u0131r\u0131m\u0131, internet \u00fczerinde geli\u015fen tepkiler neticesinde tekrar fiziki\nd\u00fcnyaya tesir eden toplum temelli infaza d\u00f6n\u00fc\u015febilmekte. Ki\u015finin bazen kimlik\nve adres bilgileri yay\u0131mlanarak toplum i\u00e7inde utand\u0131r\u0131lmakta, korkutulmakta, tehdit\nedilmekte, bazen \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u015fyerine toplu e-mailler g\u00f6nderilerek i\u015fini\nkaybetmesi sa\u011flanmakta. <\/p>\n\n\n\n
T\u00fcm bunlar,\ndevlet ve adalet mekanizmalar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 toplumlarda uygulanan mahalle\nadaletinin k\u00fcresel boyutta ifade bulmu\u015f halidir. Zaten tek ba\u015f\u0131na modern adalet\nanlay\u0131\u015f\u0131m\u0131za ters olan bu uygulamaya ek olarak, t\u00fcm bu \u201ctoplumsal adalet\u201de\nmaruz kalm\u0131\u015f ki\u015fi bir de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkenin resmi adalet mekanizmas\u0131 nezdinde de yarg\u0131lan\u0131p\ncezaland\u0131r\u0131labilmekte. B\u00f6ylece internet toplumu, bir eyleme birden \u00e7ok ceza verilmesine\nyol a\u00e7abilmekte. <\/p>\n\n\n\n
Adil yarg\u0131lama\nolmadan, hatta \u00e7o\u011fu zaman herhangi bir yarg\u0131lama olmadan yap\u0131lan toplu ve\nanonim infaz\u0131 lin\u00e7 olarak tan\u0131mlayabiliriz. Fakat internet lin\u00e7lerine dahil\nolan ki\u015filer, \u00e7o\u011fu zaman bu yapt\u0131klar\u0131n\u0131n lin\u00e7 oldu\u011funun fark\u0131nda dahi\nolmayabilirler. \u00c7evresinde bir \u00e7ok ki\u015finin yapt\u0131\u011f\u0131 ve pek de ele\u015ftirilmeyen bir\ntoplu eyleme kat\u0131lmak, lin\u00e7 edilmekte olan ki\u015finin su\u00e7lu oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde kendi\nh\u00fckm\u00fcn\u00fc vermi\u015f olan bireyin adalet hissini tatmin edebilir. Bu tatmin \u00fczerinde\ntart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir olgudur.<\/p>\n\n\n\n
Ayr\u0131ca\nd\u00fc\u015f\u00fcnceyi ifade etme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli olan anonimlik unsuru da\ninternet lin\u00e7leri s\u00f6z konusu oldu\u011funda sorumlulu\u011fun payla\u015f\u0131lmas\u0131 yoluyla bireye\nsorumsuzluk hissi verebilir. Lin\u00e7 eylemine kat\u0131ld\u0131ktan sonra tespit\nedilemeyece\u011fine inanan bir ki\u015fi, bu eyleme kat\u0131lma y\u00f6n\u00fcnde daha kolay karar\nalabilir. Ancak unutulmamal\u0131d\u0131r ki lin\u00e7 kapsam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen eylemlerin\n\u00e7o\u011funun ceza mevzuat\u0131m\u0131zda kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve cezai m\u00fceyyidesi vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Fiziki\nd\u00fcnyada ilkel adaleti temsil eden lin\u00e7leri \u00f6nleyebilecek ve durdurabilecek\nkolluk kuvvetinin ve yarg\u0131 mekanizmas\u0131n\u0131n olmas\u0131na kar\u015f\u0131n internette bunlara benzer\norganlar yoktur. Dolay\u0131s\u0131yla bu lin\u00e7lerin engellenmesi, herkese adil yarg\u0131lanma\nve kendini savunma hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 g\u00f6revi hepimizin, t\u00fcm internet\nkullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131nd\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gelecek ve modernlik ile ili\u015fkilendirilen internet toplumu, bazen adil yarg\u0131lanman\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 ilkel ge\u00e7mi\u015fimize a\u00e7\u0131lan bir pencere olabiliyor. \u0130nternet, merkezi bir otoritesi veya yarg\u0131 mekanizmas\u0131 olmayan k\u00fcresel bir topluluk. Bu topluluk hen\u00fcz kendi sosyal normlar\u0131n\u0131 olu\u015fturma a\u015famas\u0131nda ve kabul g\u00f6rmeyen davran\u0131\u015f bi\u00e7imleri ortaya \u00e7\u0131kt\u0131k\u00e7a, belki insanl\u0131\u011f\u0131n daha ilkel \u00e7a\u011flar\u0131nda devletsiz kavimlerde verilen tepkilerin benzerlerini verebiliyor. Bu<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[204],"tags":[],"ppma_author":[235],"class_list":["post-2104","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilisim-hukuku"],"authors":[{"term_id":235,"user_id":1,"is_guest":0,"slug":"yonetmen","display_name":"Cihangir Karab\u0131y\u0131k","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e9dca25ef193fa837c7ebeeb9bab24c815c7d95117df97da68c2dcf30011b174?s=96&d=mm&r=g","user_url":"","last_name":"Karab\u0131y\u0131k","first_name":"Cihangir","job_title":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.karabiyiklaw.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2104","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.karabiyiklaw.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.karabiyiklaw.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karabiyiklaw.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karabiyiklaw.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2104"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.karabiyiklaw.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2104\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2108,"href":"https:\/\/www.karabiyiklaw.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2104\/revisions\/2108"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.karabiyiklaw.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2104"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karabiyiklaw.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2104"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karabiyiklaw.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2104"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.karabiyiklaw.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2104"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}